Kryminalnie i statystycznie

Żyjemy podobno w niebezpiecznych czasach. Bandyci śmieją się z policjantów, a policjanci boją się strzelać. Co innego przed wojną, panie!… Wtedy to był respekt, porządek, a przed dzielnicowym to każdy łobuz stał na baczność. Tak przynajmniej twierdziła moja babcia, jednak statystyka twierdzi co innego.

Siadając do drugiej książki o Maciejewskim, doczytałem trochę więcej o przedwojennej policji. Choć przyznam się - akurat zagadnienie policjantów poległych na służbie niespecjalnie mnie zajmowało, no bo i nie planowałem, aby w „Kinie Venus” ktoś miał zginąć. Jednak po wieczorze promocyjnym w lubelskim Empiku znajomy zaciekawiony historiami o policji, o których opowiadałem, zagadnął mnie zakulisowo, czy wtedy policjanci częściej nie wracali ze służby niż dziś. Odpowiedziałem, że na pewno częściej (pamiętałem bowiem tabelę z obszerną liczbą nazwisk), ale o ile częściej, nie miałem pojęcia. Niemniej zaintrygowany pytaniem zacząłem wertować książki i aż mnie zamurowało. Oto dlaczego:

Policja Państwowa 1919-1939			Policja 1990-2008
Rok	Liczba poległych policjantów		Rok	Liczba poległych policjantów
	Polska	woj. lubelskie		Polska	woj. lubelskie**
1919*	15	1	1990
1920	70	13 10	1991	7
1921	52	6	1992	5
1922	71	8 6	1993	8
1923	58	3 2	1994	9	1
1924	77	7 5	1995	8
1925	38		1996	7
1926	20	2	1997	12	1
1927	14	3	1998	8	1
1928	20	1	1999	6
1929	18		2000	7
1930	14	1	2001	8
1931	19	4 3	2002	8	3
1932	15	1	2003	3
1933	21	1	2004	4
1934	21	0 2	2005	2
1935	24	1 4	2006	7
1936	17	4 3	2007	3
1937	19	1	2008
1938	29	2 6
1939*	14	1
Razem	646	60 58 (9%)	Razem	112	6 (6,5%)
Robert Litwiński: Policja Państwowa w woj. lubelskim w latach 1919-1939, Lublin 2001; tegoż: Korpus policji w II Rzeczpospolitej, Lublin 2007.			Policjanci polegli w trakcie pełnienia obowiązków służbowych, Komenda Główna Policji, www.policja.pl.
* Liczby niepełne: 1919 – obejmuje okres od 24 VII, czyli powołania PP, 1939 – do wybuchu wojny. ** Mam cały czas na myśli obszar przedwojennego woj. lubelskiego.

W okresie II Rzeczpospolitej, czyli w tych cudownych czasach, gdy prawie nie było złodziei, co półtora tygodnia gazety donosiły o zabitym policjancie! Dziś - w przeżartej korupcją, mafijnej Polsce - ginie średnio 1 na 2 miesiące. Co znamienne, wbrew moim oczekiwaniom rok wojny bolszewickiej był zaledwie 3. pod względem liczby poległych na służbie, a w czasach nam współczesnych rok tragicznej akcji w Magdalence (2003) poza tym wydarzeniem należał do najspokojniejszych - mimo szumu medialnego.

Oczywiście ma tu swoje znaczenie stan medycyny, który dziś pozwala powrócić do zdrowia wielu rannym, podczas gdy 80 lat temu byliby bez szans, a także środki techniczne (pojazdy, broń, łączność), o jakich przedwojenna policja mogła tylko pomarzyć. Czy to jednak wystarczy, by wytłumaczyć tę przytłaczającą różnicę w liczbach? Jeśli nawet, to tylko na korzyść tezy, że w II RP było co najmniej równie niebezpiecznie jak w III/IV.

Kolejny ciekawy przesąd dotyczący międzywojnia to policjant na każdym rogu - w odróżnieniu od dzisiejszych patroli, na które nie można się doczekać. W 2007 r. na 1000 mieszkańców przypadało 2,5 policjanta (98 102 faktycznego stanu zatrudnienia w policji na dzień 31.12.2007 / ok. 38 mln ludn.), tymczasem w 1931 na 1000 ludzi przypadał 1 policjant (odpowiednio 28 892 / 32 mln.). O ile w miastach liczba ta dochodziła do 2/1000 (w Lublinie 1/537), rzeczywistość służby na terenach wiejskich nierzadko wyglądała tak, że mundurowy objuczony raportówką, karabinem (we wcześniejszych latach międzywojnia także szablą!) szedł na piechotę do Wólki, gdzie zastawała go noc, więc przenocowawszy u sołtysa, wyruszał do Osady itd. itd., by po tygodniu wrócić na posterunek. Aby kogoś zatrzymać, aresztować, a nawet wylegitymować, musiał prosić o pomoc okolicznych chłopów. Lub - dla własnego dobra - udawać, że go wcale nie ma.

Gorąco polecam tę statystykę wszystkim, którym II RP jawi się jako państwo silnej władzy i powszechnego ładu, prawa oraz porządku. Nie myślcie jednak Państwo, że nie wierzę własnej babci - ona naprawdę nie zamykała drzwi, ale tylko dlatego, że dziadek miał strzelbę.

Więcej w: Kryminalnie i statystycznie (2)